صفحه اصلی
استاندارد 28 حسابداري

فعاليت‌هاى بيمه عمومى

(لازم‌الاجرا براي كليه صورت‌هاي مالي كه دوره مالي آنها ازاول فروردين1386يا بعد ازآن شروع مي‌شود)

اين استاندارد بايد باتوجه به ” مقدمه‌اي بر استانداردهاى حسابدارى “مطالعه و بكار گرفته شود.

هدف

1. هدف اين استاندارد تجويز روش‌هاى حسابدارى براى حق‌بيمه، خسارت و مخارج تحصيل بيمه‌هاى عمومى مستقيم و اتكايى و همچنين افشاى اطلاعات اين نوع فعاليتها در صورت‌هاى مالى شركت‌ها و مؤسسات بيمه است. الزامات ساير استانداردهاي حسابداري درصورتي براي فعاليت‌هاي بيمه عمومي كاربرد دارد كه توسط اين استاندارد جايگزين نشده باشد.

دامنه كاربرد

2. اين استاندارد بايد در مورد فعاليتهاى بيمه عمومى و بيمه عمر زماني بكار گرفته شود و در مورد ساير بيمه‌هاي زندگى كاربرد ندارد.

تعاريف

3. اصطلاحات ذيل در اين استاندارد با معانى مشخص زير بكار رفته است:

قرارداد بيمه (بيمه نامه):   عقدي است كه به موجب آن يك طرف (بيمه‌گر) متعهد مي‌شود در ازاى دريافت حق بيمه از طرف ديگر (بيمه‌گذار)، در صورت وقوع حادثه، خسارت وارده به او يا شخص ذينفع را جبران كند يا مبلغ معيني را به وى يا شخص ذينفع بپردازد.

بيمه زندگي: نوعي بيمه مرتبط با حيات يا فوت انسان است كه بيمه‌گر نسبت به پرداخت وجوهي معين براساس رويداد مشخصي، اطمينان مي‌دهد.

بيمه عمومى: به بيمه‌هاي غير از بيمه زندگي اطلاق مي‌شود.

حق بيمه: مبلغي است كه بيمه‌گر در ازاي پذيرش خطر طبق قرارداد بيمه از بيمه‌گذار مطالبه مي‌كند.

تاريخ شروع پوشش بيمه‌اي:عبارت است از تاريخ شروع پذيرش خطر توسط بيمه‌گر طبق قرارداد بيمه.

بيمه اتكايي: بيمه‌‌اي است كه به موجب آن يك طرف (بيمه‌گر اتكايي) در ازاى دريافت حق بيمه، جبران تمام يا بخشى از خسارت وارده به طرف ديگر (بيمه‌گر واگذارنده) را بابت بيمه‌نامه يا بيمه‌نامه‌هاي صادره و يا قبولى توسط وى، تعهد مي‌كند.

بيمه اتكايى نسبى: نوعى بيمه اتكايي است كه به موجب آن بيمه‌گر اتكايي در قبال دريافت نسبتى از حق‌بيمه قرارداد بيمه اوليه، تعهد مي‌كند به‏همان نسبت خسارت وارده به بيمه‌گر واگذارنده را جبران كند.

بيمه‌اتكايى غيرنسبى نوعى بيمه‌اتكايى است كه در آن بيمه‌گر اتكايي در قبال دريافت حق بيمه، تعهد مي‌كند تمام يا بخشى از خسارت مازاد بر سقف از پيش تعيين شده را جبران كند.

خسارت: عبارت است از مبلغ قابل پرداخت در اثر وقوع حوادث تحت پوشش قرارداد بيمه.

شناخت درآمد حق بيمه‏

4. درآمد حق بيمه بايد از تاريخ شروع پوشش بيمه‌‌اي و به‌محض اينكه حق‌ بيمه به‌گونه‌اى اتكاپذير قابل اندازه‌گيرى باشد، شناسايى شود.

5. بيمه‌گر درآمد حق بيمه را در ازاى پذيرش خطر كسب مي‌كند، لذا درآمد حق بيمه از تاريخ شروع پوشش بيمه‌اي، و نه تاريخ صدور، در رابطه با هريك از بيمه‌نامه‌ها شناسايى مي‌شود. با اين وجود، بنابه ملاحظات عملى، بيمه‌گران معمولاً براى شناسايى درآمد، از مبناهايي استفاده مي‌كنند كه براساس آن، تاريخ مزبور به‌طور تقريبي تعيين مي‌شود. براى مثال بيمه‌گر مستقيم ممكن است فرض كند براى تمام بيمه‌نامه‌هاي صادر شده در يك ماه، خطر از اواسط ماه پذيرفته شده است. استفاده از اين مفروضات در صورتى قابل پذيرش است كه نتيجه حاصل از بكارگيرى آن با شناسايى درآمد از تاريخ شروع پوشش بيمه‌اي هر بيمه‌نامه در دوره مالي مربوط، تفاوت با اهميتى نداشته باشد.

6. چنانچه بيمه‌گر براساس قوانين و مقررات مبالغى را از جانب سازمان‌هاي دولتى يا ساير اشخاص ثالث از بيمه‌گذار دريافت كند و بدون دخل و تصرف آن را به حساب ذينفع واريز كند، اين مبالغ درآمد بيمه‌گر تلقى نمي‌شود.

7. درآمد حق بيمه بايد به‌ طور يكنواخت در طول دوره بيمه‌نامه (براى بيمه‌هاي مستقيم) يا در طول دوره پذيرش غرامت (براى بيمه‌هاي اتكايى) شناسايى شود مگر اينكه الگوى وقوع خطر در طول دوره بيمه‌نامه يكنواخت نباشد كه در اين‌صورت درآمد حق بيمه متناسب با الگوى وقوع خطر برآوردي، شناسايى مي‌شود.

8. در بيمه‌هاي عمومى، مبلغ حق بيمه در ازاى پوشش خطر براى يك دوره زمانى معين دريافت مي‌شود. اين دوره زمانى معمولاً با دوره مالى تحت پوشش صورت‌هاى مالى متفاوت است و درنتيجه حق بيمه مربوط به بيمه‌نامه‌هاي صادر شده در هر دوره با درآمد حق بيمه برابر نيست. بخشى از حق بيمه كه مرتبط با پوشش خطر بعد از پايان دوره مالي مي‌باشد طبق بند 15 زير حق بيمه عايد نشده محسوب مي‌شود.

9. در رابطه با بسيارى از بيمه‌هاي عمومى، درآمد حق بيمه معمولاً متناسب با گذشت زمان شناسايى مي‌شود. اين روش در مواردى مناسب است كه خطر وقوع حوادثى كه منجر به خسارت مي‌شود در طول دوره بيمه‌نامه تقريباً يكنواخت باشد.

10. در بعضى رشته‌ها همانند بيمه مهندسى، الگوى وقوع خطر در طول دوره بيمه‌نامه يكنواخت نيست. درمورد بيمه‌هاي مهندسى (نظير سدسازى) در اوايل انجام پروژه‌ها خطرات كمتر است و معمولاً در مراحل پايانى پروژه احتمال وقوع خطر و تحمل خسارت افزايش مى‌يابد. درآمد حق بيمه اين نوع بيمه‌ها متناسب با الگوى وقوع خطر برآوردي شناسايى مي‌شود.

11. در مواردى كه طبق بيمه نامه ، مبلغ حق بيمه در آينده مشمول تعديل مي‌باشد، حق بيمه تعديل شده بايد در موارد ممكن به عنوان مبناى شناسايى درآمد حق بيمه مورد استفاده قرار گيرد. اگر نتوان مبلغ تعديل را به‌گونه‌اي اتكاپذير براورد كرد، مبلغ اوليه حق بيمه كه باتوجه به ساير اطلاعات مربوط تعديل مي‌شود بايد به عنوان مبناي شناسايي درآمد حق بيمه استفاده شود.

12. در بعضى از انواع بيمه‌ها، حق بيمه باتوجه به نتايج رويدادها و اطلاعاتى كه تنها در طول دوره بيمه يا پس از آن مشخص مىشود، تعديل مىگردد. براى مثال، بيمه باربرى دريايي و بيمه آتش‌سوزى انبارها از انواع بيمه‌هاى قابل تعديل است كه در ابتداى دوره بيمه، مبلغ اوليه حق بيمه توسط بيمه‌گذار به بيمه‌گر پرداخت و سپس براساس اعلاميه حمل يا اعلام موجودى، تعديل مي‌شود.

13. درآمد حق بيمه مربوط به بيمه‌نامه‌هاي بين راهى بايد براساس الزامات بندهاى 4، 7 و 15   شناسايى شود.

14. بيمه‌گر ممكن است اطلاعات كافى جهت تشخيص بيمه‌نامه‌هاي صادر شده در اواخر سال مالى كه تاريخ شروع پوشش بيمه‌اي آن قبل از تاريخ ترازنامه است، نداشته باشد. اين نوع بيمه‌نامه‏ها را بيمه‌نامه‌هاي بين راهى مي‌گويند. باتوجه به اينكه درآمد حق بيمه از تاريخ شروع پوشش بيمه‌اي شناسايى مي‌شود، مبلغ بيمه‌نامه‌هاي بين راهى براساس تجارب گذشته و رويدادهاى پس از تاريخ ترازنامه براورد مي‌شود و حصه عايد شده آن به عنوان درآمد حق بيمه شناسايى مي‌شود.

حق بيمه عايد نشده

15. بخشي از حق بيمه مرتبط با بيمه‌نامه‌هاي صادره طي دوره مالي كه قابل انتساب به پوشش خطر بعد از پايان دوره مالي است به‌عنوان حق بيمه عايد نشده شناسايي مي‌شود.

16. روش‌هاي برآورد حق بيمه عايد نشده بايد به‌گونه‌اي انتخاب شود كه مبلغ برآوردي تفاوت با اهميتي با بدهي واقعي در تاريخ ترازنامه نداشته باشد.

17. درمواردي كه الگوي وقوع خطر در طول دوره بيمه‌نامه تقريباً يكنواخت است براي محاسبه حق‌بيمه عايد نشده از روش تناسب زماني استفاده مي‌شود. شيوه‌هاي محاسبه حق بيمه عايد نشده در روش تناسب زماني براي بيمه نامه‌هاي سالانه شامل روزانه (365/1)، ماهانه (24/1)، فصلي (8/1) و سالانه (2/1) است. در شيوه روزانه حق بيمه عايد نشده شامل مجموع حق بيمه‌هاي عايد نشده‌اي است كه در پايان دوره مالي باتوجه به مدت منقضي‌ نشده بيمه‌نامه‌ها محاسبه مي‌شود. در شيوه فصلي فرض مي‌شود كه صدور بيمه‌نامه‌ها در طي فصل به‌طور يكنواخت است درصورتي كه در شيوه ماهانه فرض بر اين است كه صدور بيمه‌نامه‌ها در طول ماه به‌طور يكنواخت است. چنانچه صدور بيمه‌نامه‌ها در طول دوره مالي يكنواخت نباشد هرچه طول دوره مورد نظر براي محاسبه حق بيمه عايد نشده كمتر شود، سطح دقت آن بيشتر مي‌شود.

18. در مواردى كه حق بيمه متناسب با گذشت زمان به عنوان درآمد شناسايى مي‌شود، روش تناسب زماني بايد به‌گونه‌اي انتخاب و بكار گرفته شود كه دقت آن از روش فصلى (يا روش 8/1)كمتر نباشد.

19. چنانچه دوره بيمه‌نامه بيش از يك سال باشد، در اعمال روش تناسب زمانى حق‌بيمه يكساله در محاسبات مدنظر قرار مىگيرد و حق بيمه مازاد بر يك سال، به طور كامل به عنوان حق بيمه عايد نشده محسوب مى‌گردد.

خسارت

20. بدهى بابت خسارت معوق بايد براى بيمه‌هاي مستقيم و اتكايى شناسايى شود. مبلغ خسارت معوق بايد بيانگر براورد معقولي از مخارج لازم براى تسويه تعهد فعلى در تاريخ ترازنامه باشد.

21. بدهى بابت خسارت معوق بايد شامل مبالغ زير باشد:

الف . خسارت واقع شده‌اي كه گزارش نشده است،

ب . خسارت گزارش شده‌اي كه پرداخت نشده است،

ج .خسارتي كه به‌ طور كامل گزارش نشده است و

د. مخارج براوردى تسويه خسارت.

22. حصول اطمينان نسبت به شناسايى هزينه‌ها و بدهيهاي مرتبط با خسارت در دوره مالى مربوط، حائز اهميت است. خسارت، ناشي از حوادث تحت پوششى است كه در طول دوره‌ بيمه‌نامه اتفاق مي‌افتد. برخى خسارتها در دوره مالى وقوع حادثه به بيمه‌گر گزارش و در همان دوره تسويه مي‌شود و برخى‏ نيز ممكن است تا پايان دوره مالى تسويه نشود. همچنين، ممكن است حوادثى واقع و منجر به خسارت شود اما تا پايان دوره مالى به بيمه‌گر گزارش نگردد. اين‌گونه خسارتها، خسارت واقع شده‌اي‌كه گزارش نشده است ناميده مي‌شود. بدهى مربوط به خسارت واقع شده‌اي كه پرداخت نشده است (شامل خسارت گزارش نشده)، باتوجه به تجربيات در‌مورد خسارت واقع شده در گذشته و آخرين اطلاعات موجود براورد و شناسايى مي‌شود. براى براورد مبلغ خسارت ياد‌شده، نه‌تنها تجربيات گذشته بلكه تغيير شرايط از قبيل آخرين حوادث فاجعه‌آميز و تغيير در حجم و تركيب خطرات تحت پوشش بيمه درنظر گرفته مي‌شود.

23. تشخيص اجزاي تشكيل دهنده مخارج نهايى جبران خسارت توسط بيمه‌گر، براى تعيين هزينه‌هاى خسارت دوره مالى و بدهى خسارت معوق در تاريخ ترازنامه، حائز اهميت است. اين اجزا شامل مبالغ قابل پرداخت بابت خسارت طبق مفاد بيمه‌نامه و مخارج تعيين و تسويه خسارت است. مخارج تعيين و تسويه خسارت شامل مخارج مستقيم هر خسارت مانند حق‌الزحمه خدمات كارشناسي و حقوقي و همچنين آن‌دسته از مخارج غيرمستقيمي است كه بتوان با هر خسارت مرتبط دانست. در تعيين مخارج نهايي جبران خسارت، مبالغ بازيافتني از طريق حق جانشيني و يا اقلام اسقاطي از مبلغ خسارت كسر مي‌شود.

24. بدهى بابت خسارت معوق شامل خسارت پرداخت نشده و مخارج مستقيم و غيرمستقيم تسويه خسارتي مي‌باشد كه در دوره‌هاي مالي جاري و گذشته واقع شده است، چون اين مبالغ بيانگر تعهد فعلى بيمه‌گر درنتيجه وقوع رويدادهاى گذشته است.

25. ذخاير لازم براى خسارت معوق باتوجه به خسارت براوردى هر مورد يا طبقه‌اى از يك رشته ( مثلاً در بيمه بدنه براساس مدل و سال توليد) تعيين مي‌شود. علاوه‌بر اين ممكن است براى هر رشته نيز از فرمولهاى رياضى استفاده شود. انتخاب روش محاسبه به نوع بيمه و قضاوت مديريت بستگى دارد. روشى كه توسط مديريت انتخاب مي‌شود بايد به‌ طور يكنواخت اعمال گردد.

26. شناسايى هزينه‌ها و بدهيهاى مربوط به اجزاى تشكيل‌دهنده مخارج نهايى جبران خسارت به ميزان قابليت اتكاى اندازه‌گيرى اين اجزا بستگى دارد. بعضى بيمه‌گران، براي برآورد مخارج نهايي جبران خسارت با توجه به تجربيات گذشته خود و صنعت از فرمولهاى خاصى استفاده مىكنند. اين فرمولها در صورتى قابل‌اتكا خواهد بود كه متكى به تعداد سالهاى كافى باشد و به‌گونه‌اي مناسب براى درنظر گرفتن تحولات اخير تعديل گردد.

27. تعديل بدهى خسارت معوق براساس اطلاعاتى كه پس از شناخت اوليه بدست مى‌آيد، ضرورى است. هدف از انجام اين تعديلات، براورد دقيق‌تر مخارج مورد انتظار جبران خسارت است. همانند ساير بدهيها، اثر اين تعديلات بر بدهى خسارت معوق و هزينه خسارت به محض دسترسي به اطلاعات جديد، شناسايى مي‌شود. با اين‌گونه تعديلات به عنوان تغيير در براورد حسابدارى برخورد مي‌شود.

28. مبالغ دريافتني از بيمه‌گر اتكايي بابت خسارت واقع شده ، اعم از گزارش شده و گزارش نشده، بايد در دوره وقوع از يك طرف به‌عنوان دارايي و از طرف ديگر به‌عنوان درآمد بيمه‌گر واگذارنده شناسايي شود و نبايد حسب مورد با بدهي يا هزينه مربوط تهاتر شود.

ذخيره تكميلي

29. چنانچه حق بيمه‌هاي عايد نشده براى پوشش خسارت مورد انتظار مربوط به بيمه‌نامه‌هاي منقضي نشده در تاريخ ترازنامه كافي نباشد بايد ذخيره تكميلي لازم براي آن شناسايي شود.

30. براى تعيين ذخيره تكميلي، هر رشته از فعاليت‌هاي بيمه‌اي به‌طور جداگانه درنظر گرفته مي‌شود. براي اين منظور، مجموع حق بيمه عايد نشده هر رشته با مجموع خسارت مورد انتظار و هزينه‌هاي مربوط به آن مقايسه و در صورت وجود كسري، ذخيره تكميلي شناسايي مي‌شود.

حق بيمه‌هاي اتكايى‏

31. حق بيمه اتكايي واگذاري به بيمه‌گران اتكايي بايد توسط بيمه‌گر واگذارنده از تاريخ شروع پوشش بيمه‌اي و طي دوره تأمين خسارت قرارداد بيمه اتكايي، به‌طور يكنواخت طي دوره پوشش بيمه‌اي يا متناسب با الگوي وقوع خطر، به‌عنوان هزينه بيمه اتكايي واگذاري در صورت سود و زيان شناسايي شود.

32. بيمه‌گران مستقيم و اتكايي معمولاً بخشى از خطرات قبولى را به بيمه‌گران اتكايى منتقل و درقبال پوشش بيمه‌اي مجدد، بخشى از حق بيمه دريافتى را به آنها پرداخت مي‌كنند. اين مبالغ، هزينه بيمه‌ اتكايي واگذاري ناميده مي‌شود.

33. بيمه‌گر واگذارنده معاملات بيمه مستقيم و بيمه اتكايي را به صورت جداگانه گزارش مي‌كند تا دامنه و اثربخشى بيمه اتكايي براى استفاده‌كنندگان صورت‌هاى مالى به‌ طور شفاف گزارش شود و شاخص‌هايى از عملكرد مديريت خطر به استفاده‌كنندگان ارائه گردد. براين اساس، حق بيمه واگذارى به بيمه‌گران اتكايى به عنوان هزينه شناسايى مي‌شود و با درآمد حق بيمه تهاتر نمي‌گردد. خسارت دريافتى يا دريافتنى از بيمه‌گران اتكايى نيز توسط بيمه‌گر مستقيم به عنوان درآمد شناسايى مي‌گردد و با هزينه خسارت يا هزينه حق بيمه اتكايي واگذارى تهاتر نمي‌شود.

34. هزينه بيمه اتكايي واگذاري باتوجه به شرايط قرارداد منعقد شده با بيمه‌گر اتكايي يا الزامات قانوني شناسايي مي‌شود. حق ‏بيمه اتكايي واگذارى در بيمه‌هاي اتكايى نسبى به‌ طور هماهنگ با بيمه‌هاي مستقيم مربوط به عنوان هزينه شناسايى مي‌گردد. به ‌عبارت ديگر هزينه بيمه اتكايي واگذارى به‌ طور يكنواخت در طول دوره بيمه مستقيم مربوط شناسايى و در مواردى كه شناسايى درآمد در بيمه‌هاي مستقيم براساس الگوى وقوع خطر است، هزينه ياد شده نيز طبق الگوي مزبور شناسايى مي‌شود. هزينه بيمه اتكايي واگذارى در بيمه‌هاي اتكايى غيرنسبى نيز معمولاً طى دوره بيمه اتكايي به‌طور يكنواخت به عنوان هزينه دوره شناسايى مي‌شود.

35. كارمزدهاى دريافتى و دريافتنى از بيمه‌گر اتكايى طبق شرايط بيمه اتكايي تعلق مي‌گيرد و بنابراين در زمان شروع پوشش بيمه اتكايي به‌عنوان درآمد شناسايي مي‌شود.

36. سهم بيمه‌گر مستقيم از مشاركت در سود (كارمزد منافع) دريافتي يا دريافتني از بيمه‌گر اتكايي، طبق مبناي تعهدي صرف‌نظر از زمان دريافت آن، در زمان تحقق به‌عنوان درآمد شناسايي مي‌شود.

37. بيمه‌گر اتكايى ممكن است بخشى از خطر پذيرفته شده از بيمه‌گر مستقيم را مجدداً به بيمه‌گر اتكايى ديگرى (بيمه‌گر اتكايي قبول‌كننده) واگذار كند كه به آن واگذارى مجدد گفته مي‌شود. نحوه حسابداري قراردادهاي بيمه اتكايي مجدد نيز مشابه قراردادهاي بيمه اتكايي اوليه است.

انتقال پرتفوى‏

38. طبق ماده 54 قانون تأسيس بيمه مركزي ايران و بيمه‌گري، مؤسسات بيمه مي‌توانند با موافقت بيمه مركزي ايران و تصويب شوراي عالي بيمه تمام يا قسمتي از پرتفوي خود را با كليه حقوق و تعهدات ناشي از آن به يك يا چند مؤسسه بيمه‌ مجاز ديگر واگذار كنند.

39. باتوجه به اينكه مسئوليت مرتبط با خسارت بيمه انتقالي از بيمه‌گر انتقال دهنده به بيمه‌گر قبول كننده منتقل مي‌شود، انتقال پرتفوي بايد توسط بيمه‌گر انتقال‌دهنده به‌عنوان حذف پرتفوي و توسط بيمه‌گر قبول‌كننده به‌عنوان قبول پرتفوي به‌حساب گرفته شود.

40. حذف پرتفوي بايد توسط بيمه‌گر انتقال دهنده ازطريق حذف بدهيها و داراييهاي مرتبط با خطرات منتقل شده، به‌حساب گرفته شود. قبول پرتفوي بايد توسط بيمه‌گر قبول‌كننده از طريق شناسايي درآمد حق بيمه عايد نشده و خسارت معوق پذيرفته شده، به‌حساب گرفته شود.

بيمه مشترك

41. فعاليت‌هاي بيمه‌اي كه از طريق قراردادهاي بيمه مشترك با بيمه‌گذار انجام مي‌شود بايد توسط بيمه‌گران قبول‌كننده همانند بيمه مستقيم به‌حساب گرفته شود.

42.بيمه‌گران مستقيم يا اتكايي ممكن است طي يك قرارداد بيمه مشترك، طرف بيمه‌گذار واقع شوند يا اينكه هريك به نسبت سهم خود از بيمه مشترك، قراردادهاي جداگانه با بيمه‌گذار منعقد كنند. در اين موارد بيمه‌گران سهم خود از حق بيمه‌ها، خسارت و ساير هزينه‌ها را براساس نسبتهاي توافقي به حساب مي‌گيرند.

43. بيمه‌نامه‌هايى كه به‌ طور مستقيم توسط يكي از اعضاى گروه بيمه‌گران مشترك صادر مي‌شود بايد توسط آن عضو به عنوان بيمه مستقيم به حساب گرفته شود و بخشى از خطرات كه توسط ساير اعضاى گروه پذيرفته مي‌شود بايد همانند بيمه اتكايي واگذارى محسوب گردد. بيمه‌گرانى كه اين خطرات را مى‌پذيرند بايد با آن همانند بيمه اتكايي قبولى برخورد كنند.

مخارج تحصيل‏

44. مخارج تحصيل بيمه‌ نامه‌ها بايد در زمان وقوع به‌عنوان هزينه دوره شناسايي شود.

45. مخارج تحصيل، از‌جمله شامل حق‌العمل پرداختي به نمايندگيهـا، مخـارج صـدور بيمه‌نامه‌ها، مخارج اداري نگهداري سوابق بيمه‌نامه‌ها و مخارج وصول حق بيمه‌هاست.

افشا

46. اطلاعات زير بايد در يادداشتهاي توضيحي صورت‌هاي مالي افشا شود :

الف.  رويه شناسايى درآمد حق بيمه و حق بيمه عايد نشده (اعم از بيمه‌هاي مستقيم و بيمه‌هاي اتكايي)،

ب. رويه شناسايي هزينه حق بيمه بيمه هاي اتكايي واگذاري، و

ج. نحوه محاسبه ذخيره خسارت معوق و ذخيره تكميلي.

47. اقلام زير بايد در متن ترازنامه افشا شود:

الف .مطالبات از بيمه‌گذاران و نمايندگان،

ب. مطالبات از بيمه‌گران اتكايي،

ج. بدهى خسارت معوق،

د. بدهى به بيمه‌گران اتكايى،

ﻫ. حق بيمه عايد نشده، و

و. ذخيره تكميلي.

48 . اقلام زير بايد در متن صورت سود و زيان افشا شود:

الف. درآمد حق بيمه (مستقيم و اتكايي قبولي)،

ب. درآمد بازيافت خسارت از بيمه‌گران اتكايى،

ج. هزينه خسارت بيمه‌هاي مستقيم و اتكايي قبولي، و

د. هزينه حق بيمه اتكايي واگذارى.

49. اجزاى تشكيل‌دهنده اقلام ذكر شده در بندهاى 47 و 48 در يادداشتهاى توضيحى افشا مي‌شود.

تاريخ اجرا

50. الزامات اين استاندارد در‌مورد كليه صورت‌هاي مالي كه دوره مالي آنها از تاريخ   1/1/1386 و بعد از آن شروع مي شود، لازم‌الاجراست.

مطابقت با استانداردهاي بين‌المللي حسابداري

51. هيئت استانداردهاي بين‌المللي حسابداري در رابطه با بيمه‌هاي عمومي، استاندارد خاصي تدوين نكرده است، اما در استاندارد بين‌المللي گزارشگري مالي شماره 4 با عنوان ” قراردادهاي بيمه“ چارچوبهاي كلي در‌ مورد تعريف بيمه و فعاليت‌هاي بيمه‌اي ارائه كرده است.


 

پيوست شماره 1

نمونه صورت‌هاي مالي

اين پيوست به‌منظور آشنايي با نحوه اجراي بعضي از الزامات استاندارد حسابداري شماره 28 تهيه شده است و بخشي از استاندارد محسوب نمي‌شود. در اين پيوست صورت‌هاي مالي اساسي همراه با برخي از يادداشتهاي توضيحي لازم براي تشريح كاربرد الزامات اين استاندارد ارائه شده است. صورت‌هاي مالي نمونه مندرج در اين پيوست، اطلاعات مربوط به فعاليت‌هاي بيمه زندگي را دربر نمي‌گيرد. اين نمونه دربرگيرنده بخشي از صورت‌هاي مالي است و نبايد به‌عنوان يك مجموعه كامل و جامع درنظر گرفته شود.

شركت سهامي بيمه نمونه

                                       ترازنامه در تاريخ  29  اسفند 2×13                      (ميليون ريال)

داراييها

يادداشت

29/12/2×13

(تجديد ارائه‌شده)

29/12/1×13

بدهيهاوحقوق‌صاحبان‌سهام

يادداشت

29/12/2×13

(تجديد ارائه‌شده)

29/12/1×13

داراييهاي جاري:

 

 

 

بدهيهاي جاري:

 

 

 

موجودي نقد

 

××

××

بدهي خسارات معوق

 

××

××

سرمايه‌گذاريهاي كوتاه‌مدت

 

××

××

بدهي به بيمه‌گران اتكايي

 

××

××

مطالبات‌ازبيمه‌گذاران ونمايندگان

 

××

××

سايرحسابهاواسنادپرداختني

 

××

××

مطالبات از بيمه‌گران اتكايي

 

××

××

حق بيمه عايد نشده

 

××

××

سايرحسابها و اسناد دريافتني

 

××

××

ذخيره تكميلي

 

××

××

سفارشات و پيش‌پرداختها

 

××

××

ذخيره ماليات

 

××

××

جمع داراييهاي جاري

 

××

××

سود سهام پرداختني

 

××

××

داراييهاي غيرجاري:

 

 

 

جمع بدهيهاي جاري

 

××

××

داراييهاي ثابت مشهود

 

××

××

بدهيهاي غيرجاري:

 

 

 

داراييهاي نامشهود

 

××

××

تسهيلات مالي دريافتي بلندمدت

 

××

××

سرمايه‌گذاريهاي بلندمدت

 

××

××

ذخيره‌مزاياي‌پايان‌خدمت‌كاركنان

 

××

××

سايرداراييها

 

 

××

××

جمع بدهيهاي غيرجاري

 

 

××

××

جمع داراييهاي غيرجاري

 

××

××

جمع بدهيها

 

××

××

 

 

 

 

حقوق صاحبان سهام:

 

 

 

 

 

 

 

سرمايه

 

××

××

 

 

 

 

اندوخته قانوني

 

××

××

 

 

 

 

ساير اندوخته‌ها

 

××

××

 

 

 

 

سود انباشته

 

××

××

 

 

 

 

جمع حقوق صاحبان سهام

 

××

××

جمع داراييها

 

××

××

جمع‌بدهيهاوحقوق‌صاحبان سهام

 

××

××

12

 
يادداشتهاي توضيحي  تا  مندرج در صفحات  تا  ، جزو لاينفك‌صورت‌هاي مالي است.

 

 

 

 

 

 

 

 

صورت سود و زيان

براي سال مالي منتهي به 29 اسفند ماه 2×13

(تجديد ارائه‌شده)

 

 

يادداشت

 

سال 2×13

 

سال 1×13

 

 

 

 

ميليون ريال

 

ميليون ريال

 

ميليون ريال

درآمد حق بيمه

 

 

 

 

 

××

××

××

درآمد بازيافت خسارت از بيمه‌گران اتكايي

 

 

 

 

 

××

××

××

ساير درآمدهاي بيمه‌اي

 

 

 

 

 

××

××

××

 

 

 

 

 

 

××

××

××

كسر مي‌شود:

 

 

 

 

 

 

 

 

هزينه خسارت

 

 

 

××

 

 

 

××

هزينه حق بيمه اتكايي واگذاري

 

 

 

××

 

 

 

××

ساير هزينه‌هاي بيمه‌اي

 

 

 

××

 

 

 

××

 

 

 

 

 

 

(××)

 

(××)

سود ناخالص فعاليت‌هاي بيمه‌اي

 

 

 

 

 

××

××

××

خالص درآمد سرمايه‌گذاريها

 

 

 

 

 

××

××

××

هزينه‌هاي اداري و عمومي

 

 

 

 

 

(××)

 

(××)

سود عملياتي

 

 

 

 

 

××

××

××

هزينه‌هاي مالي

 

 

 

( ××)

 

 

 

( ××)

خالص سايردرآمدهاوهزينه‌هاي‌غيرعملياتي

 

 

××

 

 

 

××

 

 

 

 

 

 

( ××)

 

(××)

سود قبل از ماليات

 

 

 

 

 

××

××

××

ماليات

 

 

 

 

 

( ××)

 

(××)

سود خالص

 

 

 

 

 

××

 

××

گردش حساب سود انباشته

سود خالص

 

 

 

××

××

××

سود انباشته در ابتداي سال

 

××

 

 

 

××

تعديلات سنواتي

 

(××)

 

 

 

(××)

سود انباشته در ابتداي سال- تعديل شده

 

 

 

××

 

××

سود قابل تخصيص

 

 

 

××

 

××

تخصيص سود :

 

 

 

 

 

 

اندوخته قانوني

 

(××)

 

 

 

(××)

ساير اندوخته‌ها

 

(××)

 

 

 

(××)

سود سهام مصوب

 

(××)

 

 

 

(××)

 

 

 

 

(××)

 

(××)

سود انباشته در پايان سال

 

 

 

××

 

××

يادداشتهاي توضيحي  تا  مندرج در صفحات  تا  ، جزو لاينفك صورت‌هاي مالي است.

 

 

 

 

 

 

صورت جريان وجوه نقد

                               براي سال مالي منتهي به 29 اسفند ماه 2×13              (ميليون ريال)

فعاليتهاي عملياتي:

يادداشت

سال 2×13

(تجديدارائه‌شده)

سال 1×13

جريان خالص ورود وجه نقد ناشي از فعاليت‌هاي عملياتي

 

 

 

 

بازده سرمايه‌گذاريها و سود پرداختي بابت تأمين مالي :

 

 

××

××

سود پرداختي بابت تسهيلات مالي

 

 

 

 

سود سهام پرداختي

 

(××)

 

(××)

جريان خالص خروج وجه نقد ناشي از بازده سرمايه‌گذاريها وسودپرداختي بابت تأمين‌مالي

 

(××)

 

(××)

 

 

 

 

××

××

ماليات بردرآمد:

 

 

 

 

ماليات بردرآمد پرداختي (شامل پيش‌پرداخت ماليات بردرآمد)

 

 

(××)

(××)

فعاليتهاي سرمايه‌گذاري:

 

 

 

 

وجوه پرداختي جهت داراييهاي ثابت مشهود و ساير داراييها

 

(××)

 

(××)

وجوه پرداختي بابت تحصيل سرمايه‌گذاريهاي بلندمدت

 

(××)

 

(××)

وجوه پرداختي بابت سپرده‌هاي كوتاه‌مدت

 

(××)

 

(××)

وجوه حاصل از فروش سرمايه‌گذاريهاي كوتاه‌مدت

 

××

 

××

وجوه حاصل از فروش دارائيهاي ثابت مشهود

 

××

 

××

جريان خالص خروج وجه نقدناشي از فعاليت‌هاي سرمايه‌گذاري

 

 

(××)

(××)

جريان خالص خروج وجه نقد قبل از فعاليتهاي تأمين مالي

 

 

(××)

(××)

فعاليتهاي تأمين مالي:

 

 

 

 

وجوه حاصل از افزايش سرمايه

 

××

 

دريافت تسهيلات مالي

 

××

 

بازپرداخت اصل تسهيلات مالي دريافتي

 

(××)

 

(××)

خالص‌جريان ورود(خروج) وجه‌نقد ناشي ازفعاليتهاي تأمين مالي

 

 

××

(××)

خالص افزايش(كاهش) در وجه نقد

 

 

××

(××)

مانده وجه نقد در آغاز سال

 

 

××

××

مانده وجه نقد در پايان سال

 

 

××

××

 

يادداشتهاي توضيحي  تا  مندرج در صفحات  تا ، جزو لاينفك صورت‌هاي مالي است.

 

 

يادداشتهاي توضيحي صورت‌هاي مالي

سال مالي منتهي به 29 اسفند ماه 2×13

خلاصه اهم رويه‌هاي حسابداري

يادداشت  -   شناسايي درآمد حق بيمه و بازيافت خسارت از محل بيمه‌هاي اتكايي

به‌استثناي بيمه مهندسي و باربري، در ساير رشته‌هاي بيمه‌اي درآمد حق بيمه از تاريخ شروع پوشش بيمه‌اي و بطور يكنواخت در طول دوره بيمه‌نامه (براي بيمه‌نامه‌هاي مستقيم) و در طول دوره پذيرش غرامت (براي بيمه‌هاي اتكايي) شناسايي مي‌شود. در بيمه‌هاي مهندسي و باربري كه الگوي وقوع خطر در طول دوره بيمه نامه يكنواخت نيست، درآمد حق بيمه متناسب با الگوي وقوع خطر براوردي، شناسايي مي‌شود. ضمناً بخشي از حق بيمه مرتبط با بيمه‌هاي صادره طي دوره مالي كه قابل انتساب به پوشش خطر بعد از پايان دوره مالي است به‌عنوان حق بيمه عايد نشده شناسايي مي‌شود. براي محاسبه حق بيمه عايد نشده، در مواردي كه حق بيمه متناسب با گذشت زمان به‌عنوان درآمد شناسايي مي‌شود، از روش فصلي (روش) استفاده مي‌شود. همچنين مبالغ دريافتي و قابل دريافت از بيمه‌گر اتكايي بابت بازيافت خسارت واقع شده همزمان با شناسايي هزينه خسارات مربوط، به عنوان درآمد شناسايي مي‌شود.

يادداشت  - شناسايي درآمد كارمزد و مشاركت در منافع اتكايي

درآمد كارمزد طبق شرايط بيمه‌نامه در زمان شروع پوشش بيمه‌اي شناسايي مي‌شود. همچنين درآمد مشاركت در منافع حاصل از بيمه‌هاي اتكايي در زمان مشخص شدن نتايج عمليات بيمه‌هاي اتكايي، به‌عنوان درآمد شناسايي مي‌شود.

يادداشت - شناسايي هزينه خسارت

در بيمه‌هاي مستقيم هزينه خسارت معمولاً پس از گزارش وقوع خسارت از سوي بيمه‌گذار و انجام رسيدگيهاي لازم توسط كارشناسان شركت در حسابها شناسايي مي‌شود. ضمناً بابت خسارت واقع شده‌اي كه پرداخت نشده است و خسارت واقع شده‌اي كه گزارش نشده است نيز با توجه به تجربيات گذشته و آخرين اطلاعات موجود، ذخيره مورد نياز براورد و شناسايي مي‌شود. در صورت لزوم، بابت بدهي خسارت معوق براساس اطلاعاتي كه پس از شناخت اوليه بدست مي‌آيد، تعديل صورت مي‌گيرد و اثرات ناشي از اين تعديل در صورت سود و زيان دوره منظور مي‌شود. در بيمه‌هاي اتكايي قبولي نيز هزينه خسارات براساس گزارشهاي دريافتي از بيمه‌گر مستقيم شناسايي مي‌شود.

يادداشت - ذخيره تكميلي

براي هر رشته از فعاليت‌هاي بيمه‌اي كه انتظار مي‌رود حق بيمه عايد نشده آنها براي پوشش خسارت مورد انتظار و هزينه‌هاي مربوط در دوره منقضي نشده كافي نباشد، ذخيره تكميلي در نظر گرفته مي‌شود.

يادداشت - مخارج تحصيل

مخارج تحصيل يا تمديد بيمه‌نامه‌ها نظير كارمزد پرداختي به نمايندگان، مخارج صدور بيمه‌نامه‌ها و ساير مخارج مربوط، در زمان وقوع به‌عنوان هزينه شناسايي مي‌شود.

 

يادداشت - مطالبات از بيمه‌گذاران و نمايندگان (ميليون ريال)

 

2×13

1×13

بيمه‌گذاران

××

××

نمايندگان

××

××

 

××

××

ذخيره مطالبات مشكوك‌الوصول

(××)

(××)

 

××

××

 

 

 

يادداشت - مطالبات از بيمه‌گران اتكايي (ميليون ريال)

 

2×13

1×13

شركت‌هاي بيمه داخلي

××

××

شركت‌هاي بيمه خارجي

××

××

 

××

××

ذخيره مطالبات مشكوك‌الوصول

(××)

(××)

 

××

××

 

 

يادداشت - بدهي خسارت معوق(ميليون ريال)

 

 

2× 13

 

1×13

آتش‌سوزي

 

××

 

××

باربري

 

××

 

××

بدنه اتومبيل

 

××

 

××

شخص ثالث

 

××

 

××

مسئوليتهاي مدني

 

××

 

××

مهندسي

 

××

 

××

ساير

 

××

 

××

 

 

××

 

××

 

يادداشت - بدهي به بيمه‌گران اتكايي (ميليون ريال)

 

 

2× 13

 

1×13

شركت‌هاي بيمه داخلي

 

××

 

××

شركت‌هاي بيمه خارجي

 

××

 

××

 

 

××

 

××

 

 

يادداشت - حق بيمه عايد نشده(ميليون ريال)

 

 

2× 13

 

1×13

آتش‌سوزي

 

××

 

××

باربري

 

××

 

××

بدنه اتومبيل

 

××

 

××

شخص ثالث

 

××

 

××

مسئوليتهاي مدني

 

××

 

××

مهندسي

 

××

 

××

ساير

 

××

 

××

 

 

××

 

××

 

 

يادداشت - ذخيره تكميلي(ميليون ريال)

 

 

2× 13

 

1×13

شخص ثالث

 

××

 

××

ساير

 

××

 

××

 

 

××

 

××

 

يادداشت - درآمد حق‌بيمه                                     (ميليون ريال)

 

 

2×13

 

1×13

بيمه‌‌هاي مستقيم

 

××

 

××

بيمه‌هاي اتكايي قبولي

 

××

 

××

 

 

××

 

××

 

درآمد حق بيمه‌هاي مستقيم و اتكايي قبولي به‌شرح زير است: (ميليون ريال)

 

 

2×13

 

1×13

 

 

بيمه‌هاي مستقيم

 

بيمه‌هاي اتكايي قبولي

 

جمع

 

جمع

آتش‌سوزي

 

××

 

××

 

××

 

××

باربري

 

××

 

 

××

 

××

بدنه اتومبيل

 

××

 

××

 

××

 

××

شخص ثالث

 

××

 

××

 

××

 

××

مسئوليت‌هاي مدني

 

××

 

 

××

 

××

مهندسي

 

××

 

××

 

××

 

××

ساير

 

××

 

××

 

××

 

××

 

 

××

 

××

 

××

 

××

 

يادداشت - درآمد بازيافت خسارت از بيمه‌گران اتكايي(ميليون ريال)

 

 

2× 13

 

1×13

آتش‌سوزي

 

××

 

××

باربري

 

××

 

××

بدنه اتومبيل

 

××

 

××

شخص ثالث

 

××

 

××

مسئوليتهاي مدني

 

××

 

××

مهندسي

 

××

 

××

ساير

 

××

 

××

 

 

××

 

××

 

يادداشت - ساير درآمدهاي بيمه‌اي(ميليون ريال)

 

 

2×13

 

1×13

 

 

كارمزد

 

مشاركت در منافع

 

جمع

 

جمع

آتش سوزي

 

××

 

××

 

××

 

××

باربري

 

××

 

××

 

××

 

××

بدنه اتومبيل

 

××

 

 

××

 

××

شخص ثالث

 

××

 

 

××

 

××

مسئوليتهاي مدني

 

××

 

 

××

 

××

مهندسي

 

××

 

××

 

××

 

××

ساير

 

××

 

××

 

××

 

××

 

 

××

 

××

 

××

 

××

سود سپرده اتكايي

 

 

 

 

 

××

 

××

 

 

 

 

 

 

××

 

××

 

 

 

يادداشت - هزينه خسارت(ميليون ريال)

 

 

2×13

 

1×13

ناخالص

 

 

بازيافتي

 

 

خالص

 

خالص

 

آتش سوزي

 

××

 

(××)

 

××

 

××

باربري

 

××

 

 

××

 

××

بدنه اتومبيل

 

××

 

(××)

 

××

 

××

شخص ثالث

 

××

 

 

××

 

××

مسئوليتهاي مدني

 

××

 

 

××

 

××

مهندسي

 

××

 

 

××

 

××

ساير

 

××

 

(××)

 

××

 

××

 

 

××

 

(××)

 

××

 

××

 

از مبلغ ..... ميليون ‌ريال بازيافتي معادل ..... ميليون ريال بابت اموال اسقاطي و ..... ميليون ريال نيز مربوط به حق جانشيني است.

 

هزينه خسارت بيمه‌هاي مستقيم و اتكايي قبولي به‌شرح زير است:(ميليون ريال)

                                    

 

بيمه‌هاي مستقيم

بيمه‌هاي اتكايي قبولي

جمع

آتش سوزي

 

××

××

××

باربري

 

××

××

بدنه اتومبيل

 

××

××

××

شخص ثالث

 

××

××

××

مسئوليتهاي مدني

 

××

××

مهندسي

 

××

××

××

ساير

 

××

××

××

 

 

××

××

××

 

يادداشت - هزينه حق بيمه اتكايي واگذاري(ميليون ريال)

 

 

2×13

 

1×13

 

 

اجباري

 

اختياري

 

جمع

 

جمع

آتش سوزي

 

××

 

××

 

××

 

××

باربري

 

××

 

××

 

××

 

××

بدنه اتومبيل

 

××

 

××

 

××

 

××

شخص ثالث

 

××

 

××

 

××

 

××

مسئوليتهاي مدني

 

××

 

 

××

 

××

مهندسي

 

××

 

××

 

××

 

××

ساير

 

××

 

××

 

××

 

××

 

 

××

 

××

 

××

 

××

 

 

يادداشت - ساير هزينه‌هاي بيمه‌اي(ميليون ريال)

 

2×13

 

1×13

كارمزد و تمبر  :

بيمه‌هاي ‌مستقيم

 

بيمه‌هاي اتكايي قبولي

 

جمع

 

جمع

آتش سوزي

××

 

××

 

××

 

××

باربري

××

 

××

 

××

 

××

بدنه اتومبيل

××

 

××

 

××

 

××

شخص ثالث

××

 

××

 

××

 

××

مسؤوليتهاي مدني

××

 

 

××

 

××

مهندسي

××

 

××

 

××

 

××

ساير

××

 

××

 

××

 

××

 

××

 

××

 

××

 

××

هزينه مشاركت در منافع

 قراردادهاي بيمه‌اي

 

 

 

 

××

 

××

3% سهم صندوق تأمين

خسارتهاي بدني

 

 

 

 

××

 

××

 

 

 

 

 

××

 

 

××

 

 

يادداشت - صورت تطبيق سود عملياتي

                صورت تطبيق سود عملياتي با جريان خالص ورود وجه نقد ناشي از فعاليتهاي عملياتي بشرح زير است:

(ميليون ريال)

 

 

2×13

 

1×13

سود عملياتي

 

××

××

××

هزينه استهلاك

 

××

××

××

خالص افزايش در ذخيره مزاياي پايان خدمت كاركنان

 

××

××

××

افزايش مطالبات از بيمه‌گذاران و نمايندگان

 

(××)

 

(××)

افزايش مطالبات از بيمه‌گران اتكايي

 

(××)

 

(××)

كاهش ساير حسابها و اسناد دريافتني

 

××

××

××

كاهش سفارشات و پيش‌پرداختها

 

××

××

××

افزايش بدهي خسارات معوق

 

××

××

××

افزايش (كاهش) بدهي به بيمه‌گران اتكايي

 

××

 

(××)

افزايش (كاهش) ساير حسابها و اسناد پرداختني

 

××

 

(××)

افزايش حق بيمه عايد نشده

 

××

 

××

افزايش ذخيره تكميلي

 

××

 

××

 

 

××

 

××

 

 


پيوست شماره 2

مباني نتيجه‌گيري

پيشينه

1. پيش از تدوين اين استاندارد، شركت‌هاي بيمه در ايران براي گزارشگري مالي فعاليت‌هاي بيمه عمومي، در مواردي كه آيين‌نامه‌هاي شوراي عالي بيمـه رويـه خاصي را مقـرر كـرده بـود، از اين آيين‌نامه‌ها تبعيت و در بقيه موارد از استانداردهاي حسابداري استفاده مي‌كردند. با توجه به وجود استاندارد حسابداري خاص براي فعاليت‌هاي بيمه‌اي در ديگر كشورها، ورود بخش خصوصي به فعاليت‌هاي بيمه و لزوم شفافيت بيشتر در گزارشگري مالي شركت‌هاي بيمـه، در شهريورماه 1381 پروژه‌اي با عنوان ” تدوين استانداردهاي حسابداري براي فعاليت‌هاي بيمه“ به‌موجب مصوبه كميته تدوين استانداردهاي حسابداري در دستور كار مديريت تدوين استانداردها قرار گرفت.

2 . پروژه در قالب يك پژوهش براي گروه كارشناسي مديريت تدوين استانداردها تعريف شد. ابتدا ادبيات و استانداردهاي مرتبط در سايـر كشورهـا بررسي و گزارش مطالعـات تطبيقي تهيه گرديد، سپس براساس مطالعات مقدماتي، فعاليت‌هاي بيمه باتوجـه به ماهيت و ويژگيهاي آن به دو بخش تقسيم و مقرر شد پروژه تدوين استاندارد حسابداري براي فعاليت‌هاي بيمه در دو مرحله اجرا شود. تدوين استاندارد حسابداري براي فعاليت‌هاي بيمه عمومي در دستور كار مرحله اول پروژه و تدوين استاندارد حسابداري فعاليت‌هاي بيمه زندگي نيز در دستـور كار مرحله دوم قرار گرفت.

3. باتوجه به ويژگيهاي صنعت بيمه، گروه كارشناسي تدوين استانـدارد حسابداري فعاليت‌هاي بيمه با عضويت نمايندگان بيمه مركزي، نمايندگان شركت‌هاي بيمه و برخي مديران حسابرسي شركت‌هاي بيمه تشكيل شد. پس از تشكيل گروه كارشناسي، مسائل خاص فعاليت‌هاي بيمه عمومي توسط اعضاي گروه بررسي شد ونتايج كار گروه كارشناسي در قالب يك گزارش پژوهشي دراختيار كميته تدوين استانداردهاي حسابداري قرار گرفت.

4. پس از تأييد ضرورت تدوين استاندارد حسابداري فعاليت‌هاي بيمه عمومي توسط كميته تدوين استانداردهاي حسابداري، گروه كارشناسي پيش‌نويس استاندارد را تهيه كرد. اين پيش‌نويس در جلسات متعدد كميته تدوين استانداردهاي حسابداري بررسي و اصلاحات لازم در آن اعمال گرديد.

دلايل تدوين استاندارد حسابداري فعاليت‌هاي بيمه عمومي

5. اهم دلايل ضرورت تدوين اين استاندارد به‌شرح زير است :

ويژگيهاي متفاوت و منحصر به فرد فعاليت‌هاي بيمه عمومي.

مستثني‌كردن فعاليت‌هاي بيمه از دامنه كاربرد استاندارد حسابداري شماره3باعنوان ” درآمد عملياتي“ .

استفاده از روش‌هاي متفاوت حسابداري توسط شركت‌هاي بيمه براي معاملات و رويدادهاي مشابه.

لزوم شفافيت بيشتر گزارشگري مالي شركت‌هاي بيمه.

دامنه كاربرد

6 . يكي از مسائل مطرح اين است كـه آيـا اين استاندارد بايـد تمام جنبه‌هاي حسابداري شركت‌هاي بيمه را پوشش دهد يا تنها بر فعاليت‌هاي بيمه‌اي متمركز باشد. كميته بنابه دلايل زير معتقد است كه اين استاندارد بايد تنها بر فعاليت‌هاي بيمه‌اي بپردازد:

الف . تدوين استاندارد حسابداري براي شركت‌هاي بيمه موجب تكرار الزامـات مطـرح شده در ديگر استانداردهاي حسابداري مي‌شود كه ضرورت ندارد.

ب. چنانچه الزامات حسابداري تجويز شده براي شركت‌هاي بيمه با الزامات حسابداري تجويز شده براي ساير شركت‌ها در‌مورد يك رويداد واحد متفاوت باشد، اين امر مي‌تواند بر قابليت مقايسه اطلاعات مالي بين شركت‌ها اثر نامطلوب داشته باشد.

ج. شركت‌هاي بيمه ممكن است صرفاً در يك زمينه تخصصي فعاليت كنند يا اينكه فعاليت‌هاي تخصصي متفاوتي را انجام دهند. لذا تدوين يك استاندارد جامع براي تمام آنها ممكن است عملي و قابل توجيـه نباشد. علاوه‌بر اين، برخي از شركت‌هاي بيمـه ممكن است هم در زمينه فعاليت‌هاي بيمه‌اي و هم در ديگر زمينه‌ها فعاليت كنند.

7. به ‌دليل گستردگي دامنه فعاليت‌هاي بيمه‌اي و در عين حال متفاوت بودن ويژگيهاي اين فعاليتها از يكديگر، كميته تصميم گرفت فعاليت‌هاي بيمه‌اي‌ را باتوجه به ويژگيهاي آنها طبقه‌بندي كند. باتوجه به بررسيهاي انجام شده درخصوص انواع فعاليت‌هاي بيمه‌اي، اين فعاليتها به دو دسته شامل فعاليت‌هاي بيمه عمومي (غير زندگي) و فعاليت‌هاي بيمه زندگي طبقه‌بندي شد. نظر به‌اينكه اين دو گروه فعاليت تفاوتهاي قابل ملاحظه‌اي با يكديگر دارند، مقرر شد بنابه ضرورتهاي موجود ابتدا استاندارد حسابداري فعاليت‌هاي بيمه عمومي تدوين شود.

شناخت درآمد حق بيمه

8. درآمد حق بيمه از تاريخ شروع پوشش بيمه‌اي در رابطه با هريك از بيمه‌نامه‌ها شناسايي مي‌شود. تاريخ شروع پوشش بيمه‌اي اصولاً بايد در رابطه با هريك از بيمه‌نامه‌هاي‌صادره تعيين شود. اما به‌دليل حجم زياد بيمه‌نامه‌هاي صادره، پراكندگي جغرافيايي صدور بيمه‌نامه‌ها، عدم دسترسي بموقع به اطلاعات لازم و ساير محدوديتهاي موجود، تعيين تاريخ شـروع پوشش بيمه‌اي در رابطه با هريك از بيمه‌نامه‌ها عملي دشوار و فاقد توجيه اقتصادي است. بنابراين، بنابه ملاحظات عملي، بيمه‌گران مي‌توانند از يك تاريخ تقريبي براي تعيين تاريخ شروع پوشش بيمه‌اي براي مجموعه‌اي از بيمه‌نامه‌ها استفاده كنند، بشرطي كه درآمد حق بيمه شناسايي شده با استفاده از اين روش در مقايسه با درآمد حق بيمه شناسايي شده باتوجه به تاريخ شروع پوشش بيمه‌اي هريك از بيمه‌نامه‌ها در دوره مالي مربوط تفاوت با اهميتي نداشته باشد.

9. حق بيمهبابت پذيرش خطر توسط بيمه‌گر براي يك دوره معين است. در بيمه‌هاي عمومي، اغلب دوره زماني پوشش خطر توسط بيمه‌نامه‌ها با دوره تحت پوشش صورت‌هاي مالي منطبق نيست، لذا بايد براساس الگوي مشخص، آن بخش از حق بيمه كه با خطرات پذيرفته شده در دوره مالي جاري مرتبط است، به‌عنوان درآمد حق بيمه و بخش ديگري كه با خطرات پذيرفته شده در دوره يا دوره‌هاي آتي مرتبط است به‌عنوان حق بيمه عايد نشده (بدهي بيمه‌گـر) شناسايي شود. براي آن دسته از فعاليت‌هاي بيمه‌ عمومي كه توزيع خطر در طول دوره پوشش خطر (مدت بيمه نامه) نوسان قابل ملاحظه‌اي ندارد، فرض بر اين است كه حق بيمه به‌طور يكنواخت در طول دوره پوشش خطر عايد مي‌شود. بنابراين، درآمد حق بيمه را مي‌توان با استفاده از الگوي تناسب زماني شناسايي كرد.

10. از بين روش‌هاي قابل استفاده در الگوي تناسب زماني شامل روش‌هاي روزانه (365/1 )، ماهانه
(24/1)، فصلي (8/1) و سالانه (2/1)، روش سالانه بخاطر غير
 واقعي بودن بيش از حد نتايج بكارگيري آن نامناسب مي‌باشد. بنابراين روش فصلي به‌دليل صرفه اقتصادي و سهولت آن به‌عنوان تأمين‌كننده حداقل دقت مورد انتظار، توسط كميته پذيرفته شد.

11. يكي از روش‌هاي متداول در صنعت بيمه‌ كشور براي شناسايي درآمد حق بيمه و حق بيمه عايد نشده، روش درصد ثابت است كه به دلايل زير توسط كميته پذيرفته نشد :

الف . حجم فعاليت شركت‌هاي بيمه در دوره‌هاي زماني مختلف باهم متفاوت است و اعمال درصد ثابت باعث مي‌شود شفافيت صورت‌هاي مالي مخدوش شود، و

ب. تعيين يك درصد ثابت امري بسيار قضاوتي است و در مقايسه با روش تناسب زماني از قابليت اتكاي كمتري در گزارشگري مالي برخوردار است.

خسارت

12. بخشي از خسارت ممكن است از طريق اموال اسقاطي و حق جانشيني بازيافت شود. باتوجه به اينكه اين بازيافتها با خسارت رابطه علت و معلولي دارد، بنابراين، مبالغ بازيافتي يا بازيافتني مذكور بايد در همان دوره‌اي كه خسارت مربوط به حساب گرفته مي‌شود، شناسايي و مطابق رويه مورد استفاده براي اندازه‌گيري بدهي خسارت مربوط، اندازه‌گيري شود. بازيافت خسارت ناشي از اموال اسقاطي يا حق‌جانشيني به‌دليل ارتباط با رويداد يا شرايطي واحد از مبلغ خسارت كسر مي‌شود.

ذخيره تكميلي

13. براساس آيين‌نامه‌هاي مصوب شوراي عالي بيمه درصدي از حق بيمه‌هاي هرسال پس از كسر حق بيمه اتكايي واگذاري به‌عنوان ذخيره فني تكميلي و ذخيره فني خطرات حوادث طبيعي محاسبه و شناسايي مي‌شود. طرف حساب اين ذخاير هزينه دوره شركت‌هاي بيمه است. به‌موجب مفاهيم نظري گزارشگري مالي، ذخاير بخشي از بدهيهاست و لذا تنها اقلامي را مي‌توان به‌عنوان ذخيره شناسايي كرد كه شرايط شناخت بدهي را احراز كرده باشد. يكي از اين شرايط وجود تعهد فعلي براي انتقال منافع اقتصادي است. اقلامي كه تعهد كنوني شركت بيمه نيست نبايد به‌عنوان ذخيره در صورت‌هاي مالي شناسايي شود.

14. چنانچه هر رشته از فعاليت‌هاي بيمه‌اي در شركت‌هاي بيمه زيانبار باشد يعني هزينه خسارت مورد انتظار بيش از حق بيمه عايد نشده باشد، شركت‌هاي بيمه عملاً تعهد فعلي براي انتقال منافع اقتصادي در آينده دارند و از اين بابت لازم است ذخيره تكميلي شناسايي كنند. احتساب ذخيره تكميلي برمبناي هر رشته از فعاليت‌هاي بيمه‌اي با هدف انعكاس عملكرد هريك از رشته‌ها به‌طور جداگانه‌ (عدم تهاتر زيان يك رشته با سود رشته‌هاي ديگر) و اعمال احتياط در شناسايي زيان صورت مي‌گيرد.

15. شركت‌هاي بيمه در رابطه با حوادث طبيعي فاجعه‌آميز مانند زلزله‌هاي شديد كه خسارت سنگين به‌ بار مي‌آورد، تعهد فعلي ندارند ولذا نمي‌توانند از اين بابت ذخيره‌اي شناسايي كنند. حوادثي مانند زلزله قابل پيش‌بيني نيست و انعكاس هزينه از اين بابت در دوره‌هاي زماني قبل از وقوع، با مفاهيم نظري گزارشگري مالي سازگار نيست.

حق بيمه‌هاي اتكايي

16. از آنجا كه معاملات بيمه اتكايي تعهدات بيمه‌گر مستقيم را در مقابل بيمه‌گذار رفع نمي‌كند، بنابراين، معاملات اتكايي به صورت ناخالص گزارش مي‌شود و مطالبات از بيمه‌گران اتكايي با خسارت پرداختني به بيمه‌گذاران مربوط تهاتر نمي‌گردد. زيرا طبق مفاهيم نظري گزارشگري مالي تهاتر تنها زماني مناسب است كه واحد تجاري قادر باشد برتسويه حساب از طريق پرداخت مبلغ خالص يا عدم پرداخت و الزام ديگري به پرداخت مبلغ خالص اصرار ورزد و اين توان تضمين شده باشد. همچنين درآمدها و هزينه‌هاي مربوط به بيمه‌اتكايي با يكديگر تهاتر نمي‌شود، زيرا بيمه‌گر بدون توجه به شرايط بيمه اتكايي متعهد به‌جبران خسارت وارده به بيمه‌گذار است. ضمناً، عدم تهاتر درآمدها و هزينه‌هاي مربوط به بيمه‌هاي اتكايي به ارائه اطلاعات شفاف درخصوص دامنه و اثربخشي و شاخصهاي عملكرد مديريت خطر به استفاده‌كنندگان صورت‌هاي مالي كمك مي‌كند. لذا بيمه‌گر مستقيم مبلغ حق بيمه‌هاي عايد شده طي دوره مالي را به‌عنوان درآمد شناسايي و حق بيمه واگذاري به بيمه‌گران اتكايي را به‌عنوان هزينه شناسايي مي‌كند. همچنين خسارت دريافتي يا دريافتني از بيمه‌گران اتكايي توسط بيمه‌گر مستقيم به‌عنوان درآمد شناسايي مي‌شود و با هزينه خسارت يا هزينه حق بيمه اتكايي واگذاري قابل تهاتر نيست.

مخارج تحصيل

17. مخارج تحصيل شامل مخارجي است كه در‌قبال تحصيل يا تمديد بيمه‌نامه‌ها و قراردادهاي بيمه تحمل مي‌شود مثل كارمزدها و حق‌العمل‌هاي پرداختي به نمايندگان و ساير هزينه‌هاي فروش و صدور نظير تبليغات و ارزيابي خطر. عده‌اي با تكيه بر فرايند تطابق درآمد و هزينه معتقدند كه چون اين مخارج هنگام صدور بيمه‌نامه‌ها واقع مي‌شوند، ولي درآمد حق بيمه در طول دوره بيمه نامه تحقق مي‌يابد، بنابراين، مخارج مزبور بايد به‌عنوان دارايي شناسايي شود و به‌طور منظم در طول دوره مالي كه انتظار مي‌رود از منافع آن استفاده شود، مستهلك گردد. اما به‌نظر كميته، از آنجا كه مخارج ياد شده فاقد منافع اقتصادي آتي به‌عنوان يكي از ويژگيهاي اساسي دارايي است، لذا اين مخارج بايد به‌محض وقوع به حساب هزينه دوره منظور شود.

 

 
امتیازدهی
میانگین امتیازها:2.6 تعداد کل امتیازها:5
مشاهده نظرات (تعداد نظرات 0)
ارسال نظرات
نام  
آدرس پست الکترونیکی شما    
توضیحات  
تغییر کد امنیتی  
کد امنیت  
 
تعداد بازدیدکنندگان امروز 203 تعداد بازدیدکنندگان دیروز 164 تعداد کل بازدیدکنندگان تا امروز 126104 تعداد کاربران بر خط 0 تعداد کاربران لاگین بر خط 0
Powered by DorsaPortal